Yeni aldığınız çamaşır makinesi su kaçırıyor, telefonun kamerası çalışmıyor ya da ilanda "deri" yazan ceket suni çıkıyor. Hukuk bu duruma "ayıplı mal" adını verir. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, ayıplı bir ürünle karşılaşan tüketiciye açık haklar tanır. Bu hakları bilmek, satıcıyla görüşürken elinizi güçlendirir.
Hangi ürün ayıplı sayılır?
Kanuna göre ayıplı mal, teslim anında taraflarca kararlaştırılmış örnek ya da modele uygun olmayan veya objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımayan maldır. Günlük dille şu durumlar bu kapsama girer:
- Ürünün bozuk, kırık veya eksik parçalı çıkması.
- Ambalajında, etiketinde, kullanım kılavuzunda ya da reklam ve ilanlarında belirtilen özellikleri taşımaması.
- Satıcının bildirdiği nitelikte olmaması.
- Benzer ürünlerden makul olarak beklenen faydayı sağlamaması.
Dört seçimlik hak
Malın ayıplı olduğu anlaşıldığında tüketici aşağıdaki haklardan birini seçebilir:
- Sözleşmeden dönme: Ürünü geri verip ödediğiniz bedeli geri istemek.
- Bedel indirimi: Ürünü alıkoyup ayıp oranında indirim istemek.
- Ücretsiz onarım: Aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere ürünün onarılmasını istemek.
- Ayıpsız misliyle değişim: İmkân varsa ürünün ayıpsız bir benzeriyle değiştirilmesini istemek.
Seçim hakkı tüketiciye aittir ve satıcı, tüketicinin tercih ettiği talebi yerine getirmekle yükümlüdür. Ücretsiz onarım ve değişim talepleri üretici veya ithalatçıya da yöneltilebilir. Bu haklardan biriyle birlikte, koşulları varsa uğradığınız zararın tazmini de istenebilir.
Süreler
Kanunda daha uzun bir süre belirlenmediği sürece satıcının ayıplı maldan sorumluluğu, malın teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir; konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda bu süre beş yıldır. Teslimden sonraki ilk altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim tarihinde var olduğu kabul edilir; yani bu dönemde ürünün ayıplı olmadığını ispat etmek satıcıya düşer.
Adım adım ne yapmalı?
- Ayıbı fark eder etmez fotoğraf ve video ile belgeleyin.
- Faturayı, garanti belgesini ve sipariş yazışmalarını saklayın.
- Satıcıya yazılı olarak başvurun ve hangi seçimlik hakkı kullandığınızı açıkça belirtin.
- Ürünü servise veriyorsanız teslim tutanağı veya servis fişi alın.
- Sonuç alamazsanız Tüketici Hakem Heyetine başvurun.
Tüketici Hakem Heyeti
Belirli bir parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda Tüketici Hakem Heyetine başvurmak zorunludur; bu sınır her yıl yeniden belirlenir. Başvuru, yerleşim yerinizdeki veya alışverişi yaptığınız yerdeki kaymakamlık ya da valilik bünyesindeki heyete veya e-Devlet üzerinden yapılabilir ve tüketiciden başvuru ücreti alınmaz. Sınırın üzerindeki uyuşmazlıklar için görevli merci Tüketici Mahkemesidir; dava açmadan önce arabulucuya başvurmak gerekir.
Garanti ile ayıp aynı şey mi?
Hayır. Garanti belgesi üretici veya ithalatçının verdiği ek bir taahhüttür. Ayıplı maldan doğan seçimlik haklarınız ise doğrudan kanundan gelir ve garanti belgesinden bağımsızdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Süreler ve parasal sınırlar değişebilir; güncel mevzuatı kontrol edin veya bir uzmana danışın.
Yorumlar (0)