Genel Bakış

Alâeddin Camii, Konya'nın Alâeddin Tepesi'nde Anadolu Selçuklu Devleti döneminde inşa edilmiş ve şehrin en büyük ve en eski camisi olarak kabul edilen yapıdır. İnşaat iki aşamada gerçekleşmiştir: İlk aşama I. Mesud döneminde başlamış, ancak onun ölümüyle sona ermiş; II. Kılıçarslan ise caminin avlusuna bir kümbet inşa etmekle devam etmiştir. Yaklaşık 26 yıl sonra, I. İzzeddin Keykavus yapımını genişletmeye başlamış ancak ölümü üzerine yarım kalmıştır; bu inşaat daha sonra I. Alaeddin Keykubad'ın saltanatının ilk yıllarında tamamlanmıştır. II. Kılıçarslan tarafından inşa edilen kümbet, Selçuklu hanedanı üyelerinin büyük kısmının mezarı olmuştur.

Mimari özellikleri

Alaeddin Camii, Doğu-Batı doğrultusunda uzanan dikdörtgen bir plana sahip bir yapıdır. Kitabelerden birinde cami mimarının Dımaşk lı Mehmed b. Havlan ve mütevellisinin Atabeg Ayaz olduğu belirtilmiştir.

Caminin dört kapısı vardır; bunlardan biri doğu cephesinde, diğerleri ise kuzey cephede yer alır. Günümüzde caminin giriş kapıları doğu cephesindedir.

İki farklı dönemde inşa edilen yapıda üç farklı iç mekan düzenlemesi görülebilir. I. Mesud döneminde başlayıp II. Kılıçaslan'ın saltanat döneminde tamamlanan bölüm, kubbe ile örtülüdür. Batı ve doğu bölümlerinin yapımı ise I. İzzeddin Keykavus döneminde başladı ve I. Alâeddin Keykubad döneminde bitirildi. Bu bölümlerdeki düz toprak dam örtüsü taşıyan tuğla kemerler farklı dönemlere aittir. Sütunlar, sütun başlıkları ve taşlar da çeşitli dönemlerden kalıntılar olarak yer almaktadır.

Minber, abanoz ağacından yapılmış bir eserdir ve Türk sanatının önemli örnekleri arasında sayılır. Minberin usta kitabesinden 1155 yılında Ahlatlı ustası Hacı Mengüm Berti tarafından inşa edildiği öğrenilir.

Maksûre kubbesinde ve mihrapta kalan parçalardan Alâeddin Camii'nde çini süsleme kullanıldığı anlaşılmaktadır. Mihraptaki kullanılan renkler, Anadolu Selçuklu çinilerinde görülen patlıcan moru, firuze ve siyahdır. Çini malzeme üzerinde usta olarak Kerimüddin Erdişah adı yer alır.

Caminin minaresi Osmanlı döneminde yapılmıştır ve avluda bulunur.

Alâeddin Camii, II. Abdülhamid tarafından yaptırılan tamir ve bazı değişikliklerden sonra 1914-1918, 1920-1923 ve 1940-1945 savaş yıllarında askerî işlere tahsis edilerek kapatılmıştır. 1958'den itibaren duvarlarında çok tehlikeli çatlakların belirmesi üzerine tekrar kapatılarak tamirine başlanmıştır.