Genel Bakış

Ankara'nın Altındağ ilçesine bağlı, tarihsel bir kale olan Ankara Kalesi, Galatların MÖ 5. yüzyılda Ankara'ya yerleşmelerinin ardından ilk kez ortaya çıkmış olabilir. Bu dönemde birçok restorasyon geçirmiş ve Romalılar, Bizanslılar, Selçuklu Hanedanı ile Osmanlı dönemlerinde de yeniden yapılmıştır. Kale, dıştan baktığınızda daha büyüktür ancak aslında daha küçük bir yapıdır. Her yıl düzenlenen çeşitli festivallerde ev sahipliği yapar ve ziyaretçiler tarafından sevilen yerlerden biridir.

Tarihi

Ankara Kalesi, tarih boyunca farklı dönemlerde yaşamış bir yapıdır. MÖ 2. yüzyıl başında Romalıların Galatya'yı işgalinden sonra kent büyüyerek kale dışına taşındı. Roma İmparatoru Caracalla MS 217'de kalenin surlarını onarmıştır. MS 222-260 arasında ise İmparator Alexander Severus, Perslere yenilince kale kısmen tahrip edilmiş ve 7. yüzyılın 2. yarısından sonra Romalılar kaleyi tekrar onarmaya başlamışlardır. Bizans döneminde İmparator II. Justinianos MS 668'de dış kaleyi inşa etmiş, İmparator III. Leon ise 740'ta kale duvarlarını onarırken iç kale surlarını yükseltmiştir. Bunun ardından İmparator I. Nikiforos 805'te ve İmparator I. Basileios 869'da bu kaleyi onarmışlardır.

Kale, Selçuklu Hanedanı'nın eline 1073 yılında geçmiştir. 1101 yılında Haçlılar tarafından ele geçirilen kale, 1227 yılında tekrar Selçuklu Hanedanı'na geri gelmiştir. I. Alâeddin Keykubad kaleyi yeniden onarmış ve 1249'da ise II. İzzeddin Keykavus yeni ilaveler yapmıştır. Osmanlı döneminde, 1832'de Kavalalı İbrahim Paşa tarafından onarımdan geçirilmiş ve kalenin dış duvarları genişletilmiştir.

Mimari

Ankara Kalesi'nin mimari özelliklerini anlamak için duvarları ve burçlarını incelemek gerekir. Kalenin yerden yüksekliği 110 metre olup, tepenin yüksek bölümünü kaplayan iç kale ve çevresini kuşatan dış kaleden oluşur. Dış kalenin yaklaşık 20 kulesi vardır ve eski Ankara şehrini çevreler. İç kale ise yaklaşık 43.000 metrekarelik bir alan kaplar. Duvarların yüksekliği 14 ila 16 metre arasında değişir ve üstünde çoğunlukla beş köşeli 42 burç bulunur.

Dış surların uzunluğu, kuzey-güney doğrultusunda yaklaşık 350 metreye, batı-doğu doğrultusu ise 180 metre kadardır. İç kalenin güney ve batı duvarları bir dik açı oluştururken, doğu duvarı tepenin çıkıntılarını izler. Kuzey yamaç farklı tekniklere dayalı duvarlarla korunmuştur.

Koruma düzeninin en ilginç özelliği, doğu, batı ve güney duvarları boyunca 15 ila 20 metre aralıkta yer alan beşgen burçlardır. Dış kale ile iç kale, doğuda Doğukalesi'nde ve batıda hatip çayına bakan yamaçta birleşir.

İç kalenin güneydoğu köşesinde, kaledeki en yüksek noktayı oluşturan Akkale yer alır. Dört katlı olan iç kale Ankara taşından ve toplama taşlarla yapılmıştır. İç kalenin iki büyük kapısı vardır: biri dış kapı, diğeri ise hisar kapısı adını taşıyan kapı. Hisar kapısının üzerinde, İlhanlılara ait bir kitabe bulunmaktadır.

Kuzeybatı kısmında Selçuklu Hanedanı'nın yaptırdığını gösteren bir yazı bulunur. Duvarların alt bölümü mermer ve bazalttan yapılmıştır, üst kesimlerine doğru bloklar arasında tuğla bölümlerin büyük ölçüde zarar görmesine rağmen iç kale bozulmadan günümüze kadar gelmiştir.

8 ve 9. yüzyıllarda kent istilalere uğradığında, kaleyi hızla onarmak için yıkıntı hâlinde olan Roma anıtlarının mermer blokları, sütun başlıkları ve su yollarının mermer olukları kullanılmıştır. Kale yapısında rastlanan heykel, lahit ve sütun başlıkları ise kalenin yapımı ve onarımında etrafta bulunan malzemelerden yararlandığını göstermektedir.

Kalenin mimari yapısal unsurları arasında duvarlar, burçlar ve kapılar yer alır. Duvarların uzunluğu ve yüksekliği, kaleyi çevreleyen dış kaleden iç kalaya kadar değişiklikler gösterirken, burç sayısı da farklılık göstermektedir.

Dış kale yaklaşık 20 kulesi bulunan bir yapıdır ve eski Ankara şehrini çevrelemektedir. İç kalenin ise yaklaşık 43.000 metrekarelik bir alan kapladığına göre, bu iki bölüm arasındaki fark oldukça büyüktür.

Duvarların yüksekliği 14 ila 16 metre arasında değişmektedir ve üstünde çoğunlukla beş köşeli burç bulunur. Bu burçlar, kaledeki koruma düzeninin önemli bir parçasıdır çünkü duvarlara yakın konumları sayesinde düşmanların kalesine yaklaşmasını engeller.

Dış surların uzunluğu, kuzey-güney doğrultusunda yaklaşık 350 metreye, batı-doğu doğrultusu ise 180 metre kadardır. Bu ölçüler, kale