Genel Bakış

Bayezid Camii (Beyazıt Camii ve Beyazıd Camii olarak da bilinen), İstanbul'un Beyazıt semtinde Sultan II. Bayezid tarafından inşa edilmiş bir cami. Osmanlı klasik mimarisinin erken dönem eserlerinden birini temsil eden yapı, külliyenin ana elemanı durumundaki parçalarından biridir. Mimarının kim olduğu kesin olarak bilinmemektedir ancak Mimar Hayrettin, Mimar Kemaleddin veya Yakupşah bin Sultanşah tarafından inşa edildiği düşünülmektedir. İstanbul'da orijinal yapısını koruyan en eski selatin cami olarak kabul edilir ve II. Bayezid'in mezarı da caminin haziresinde bulunmaktadır.

Tarihçe

Bayezid Camii, Bizans döneminde Theodosius Forumu olarak bilinen ve İstanbul'un en büyük meydanı olan alan üzerinde Sultan Bayezid Veli tarafından inşa edilmiştir. Osmanlı İmparatorluğu'nun İstanbul'u fethettiğinden sonra şehrin ikinci büyük selatin camisi olmuş ve Fatih Camii'nin orijinal yapısını kaybettiği için, İstanbul'da en eski orijinal selatin camisi olarak kabul edilir. Şeyh Hamdullah tarafından yazılan kitabeye göre, 1501 ile 1506 yılları arasında beş yılda tamamlanmıştır. Evliya Çelebi'nin anlattığına göre, caminin açılışı sırasında ilk namaz padişahın kendi elleriyle kılmıştır.

Mimarisi

Bayezid Camii'nin mimari yapısı oldukça karmaşık ve derinden geçmişe kök salan bir yapıdır. Dört ayak üstüne oturulmuş 16,78m çapında ana kubbesi, kuzeydeki yarım kubbe ile güneydeki yarım kubbe tarafından desteklenir. Ana kubbede yirmi pencere ve her iki yarım kubbede yedişer pencere bulunur. Caminin 24 kubbeli revaklarla çevrilmiş, kare biçiminde bir son cemaat avlusu bulunmaktadır. Avlu zemini mermer döşelidir ve ortasında şadırvan bulunur. Şadırvanın etrafına IV. Murat döneminde dikilen sekiz sütun üzerine oturtulmuş bir kubbe ile örtülmüş, bu da üstü açık olan şadırvanın kaplı hale gelmesini sağlamıştır. Avlu döşemesi ve şadırvanın sütunları, Bizans'tan kalma malzemenin yeniden işlenmesiyle elde edilmiştir.

Doğusu ve batısında beşer kubbe ile örtülü iki tabhanesi (kanat) olan cami, tabhaneli (kanatlı) yapıların son örneği kabul edilir. Tabhanelerin baştan tabhane olarak tasarlanmış olması nedeniyle bu bölümler ile cami arasındaki duvar sonradan kaldırılmış ve böylece tabhaneler namaz alanına dahil edilmiştir.

Caminin iki yanındaki tabhanelere bitişik olan birer şerefeli iki taş minaresi vardır. Bu minarelerden sağ taraftaki, "Selçukludan Osmanlı'ya geçişin İstanbul'daki tek örneği" olarak kabul edilir ve büyük ölçüde özgün süslemelerini korumaktadır. Sol minare ise birkaç kez onarım geçirmiştir ve bezemelerini yitiren, daha sade bir görünüm sergilemektedir.

Harimin sağ köşesinde hünkar mahfili yer alır. 10 sütun üzerinde duran mahfile, dışarıdan bir merdiven ve kapı ile girilir. Caminin mihrap tarafında, sağda Yavuz Sultan Selim tarafından yaptırılmış Bayezid türbesi bulunurken, solunda da aynı dönemde Selçuk Hatun'un yattığı türbe yer alır. Koca Mustafa Reşit Paşa'nın mezarı ise bu türbelerin yanında bulunmaktadır.