Tarihi

İlk olarak kim tarafından inşa edildiği kesinlikle bilinmemektedir ancak İç Kale'nin şehrin ilk yerleşim yeri olduğu düşünülüyor. Kaynaklarda, kentin Roma dönemi öncesi hakkında MÖ 2000'li yıllarda bölgede Hurrilerin yaşadığı ve Hurri kentinin surla çevrili olduğu bilgisi bulunmamaktadır. MÖ 9. yüzyılda Bit-Zamani kabilesinin başkenti olan dönemde ise eski sur onarımı yapılmıştır.

Roma döneminde, Diyarbakır Kalesi'nin inşası üç ayrı tarihte gerçekleşmiş: Miladi 330-338 ve 349 yılları. Bu dönemlerde, Roma İmparatorluğu tarafından şehir duvarları iyileştirilmiş ve daha sağlam yapılar eklenmiştir.

2015-2016 yılları arasında yaşanan çatışmalarda Diyarbakır Kalesi'nin zorla kullanıldığı bilinmektedir. Surun bazı kısımlarında beton dökülerek bayrak direkleri yerleştirilmiş, Keçi Burcu'na portatif tuvalet yapılmış ve atık su kanalı burç duvarlarına bağlanmıştır. Bu eylemler, surun bütünlüğünü bozmuş ve kültürel mirasını tehlikeye atmıştır.

Sur çatışmalarının ardından, Diyarbakır Kalesi'nin zorla kullanıldığı gözlemlenmiştir. Sur duvarları güvenlik noktaları olarak kullanılmış ve bazı bölgelerde ateş yakılması nedeniyle is oluşmuş durumda. Ayrıca surun bazı kısımlarında beton bloklar yerleştirilmiş, bu da surların bütünlüğünü bozmuştur.

Bu çatışmalardan sonra, Diyarbakır Kalesinin koruma ihtiyacı daha da artmıştır. Sürün ve tarihi kapıların bulunduğu alanlar güvenlik noktaları olarak kullanılmıştır. Bu durum, surun kültürel mirasını ve fiziksel bütünlüğünü tehdit etmiştir.

Diyarbakır Kalesi'nin koruma çalışmalarına devam edilmesi gerekmektedir. Surların onarımları, çevresel koruma çalışmaları ve tarihi yapıların korunması için gerekli tedbirler alınmalıdır. Ayrıca, çatışmalardan sonra yaşanan hasarlara yönelik restorasyon çalışmalarının hızlandırılmasını öneriyoruz.

Diyarbakır Kalesi'nin kültürel mirasını korumak ve gelecek nesillere aktarmak için tüm insanlar birlikte çalışmalıdır. Surları ziyaret edenler, duvarları ve burçlarını dikkatlice bakışarak, bu tarihi yapıların korunması konusunda bilinçli olmalıdırlar.

Diyarbakır Kalesi'nin geçmişindeki olaylar, bugün bile sürdürülebilir bir mirasın korunmasını ve gelecek nesillere aktarılmasını sağlama çabalarına devam etmektedir. Bu tarihi yapıların korunması, sadece Diyarbakır'ın değil, aynı zamanda Türkiye'nin kültürel mirası için de önemlidir.

Diyarbakır Kalesi'nin koruma çalışmalarını destekleyerek, gelecek nesiller bu tarihi ve güzel yapıları görebilmesini sağlayabiliriz. Surları ziyaret edenler, duvarları ve burçlarını dikkatlice bakışarak, bu tarihi yapıların korunması konusunda bilinçli olmalıdırlar.

Diyarbakır Kalesi'nin kültürel mirasını korumak ve gelecek nesillere aktarmak

Mimarisi

Diyarbakır Kalesi'nin temel yapım malzemesi bazalt taştır. Bu taş, bölgede yaygın olarak bulunur ve fiziksel özellikleri ve bileşiminde dönemlere göre farklılıklar gösterir. Surlardaki ana malzemeler ise taş, tuğla ve harçtır. Topoğrafyaya uygun olarak inşa edilmiş surların yüksekliği 10-12 metre ve genişliği 3-5 metredir. Sur içindeki yerleşimin alanı, son ölçümlere göre kuzey-güney yönünde 1040 m ve doğu-batı yönünde 1400 m'ye sahiptir. Surlar yaklaşık 5 km uzunluğundadır ve oval bir şekli vardır. Aşamalı olarak inşa edilmiş surlarda toplam 82 adet burç bulunmaktadır. Burçlar genellikle yarım daire veya çokgen biçimdedir ve Dicle vadisine bakan bölümlerdeki örneklerin çoğu dört köşeli şekildedir. Burçların iç çeperlerinde yer alan kapıların yanlarında, surların üst kotlarına ulaşmak üzere yapılmış merdivenler bulunur. Burçlar genellikle 2 katlıdır ve bazen 3-4 katlı olabilir. Üst örtüde ise kubbe, kemer ve tonoz kullanılmıştır.