Genel Bakış

Halikarnassos, günümüzde Muğla'nın Bodrum ilçesinde yer alan antik bir Karya şehriydi. Geleneksel olarak Troezen adında bir Dor tarafından kurulduğuna inanılır ve bu şehir, geniş ve korunaklı limanı sayesinde deniz yolları üzerinde önemli bir konuma sahipti. Halikarnassos'un tarihsel önemini artıran, burada doğup büyüyen Herodotos adlı ünlü antik Yunan yazıcısıdır.

Mausolus döneminde (MÖ 377-353) şehir daha da gelişti ve surlarla çevrilmiş, kamu binalarıyla donatılmış bir merkez haline geldi. Bu dönemde Leleglerin zorunlu göçü nedeniyle nüfus arttı ve Halikarnassos'un siyasi ve ekonomik gücü yükseldi.

Herodotos'a göre, Halikarnassos'un Triopion'da (Knidos) düzenlenen Apollon festivallerinde yer aldığını belirtir. Ancak şehrin edebiyatı ve kültürü İyonlu etkiler altında kalmıştı. Bu dönemde MÖ 352-340 yılları arasında Mausolos'un ölümünden sonra inşa edilen, Dünyanın Yedi Harikası'ndan biri olan Mausoleum da Halikarnassos'a önemli bir miras olarak kaldı.

Halikarnassos'un tarihindeki en belirleyici olaylardan biri, MÖ 480 yılında Pers kralı Xerxes'in Antik Yunanistan'ı işgal etmesidir. Bu dönemde Halikarnassos'un despotu I. Artemisia da bu savaşa katılmış ve Xerxes'in ordusunun önemli rol oynamıştır.

Günümüzde Halikarnassos, Bodrum'daki birçok turistik yerin yanı sıra arkeolojik kazılarda keşfedilen antik yapıların kalıntıları ile de ziyaretçileri çeker. Bu nedenle halen tarih ve kültür merkezi olarak önemini koruyan Halikarnassos, hem tarihsel bir merhem hem de modern bir turistik destinasyondur.

Tarihçe

Halikarnassos'un tarihi, Lidya egemenliği altında başlar ve Persler'in yönetimiyle devam eder. MÖ 6. yüzyılın ilk yarısında Lidya'nın kontrolü altına giren şehir daha sonra Perslere geçer. Persler yerli bir aile olan Halikarnaslı Ligdamis Hanedanı'na kentin yönetimi vermişlerdir. MÖ 387'de Karya satraplığı Ekatomnos'a geçti ve Ekatomnos'un oğlu Mausolos MÖ 377'de Karia'nın sultanı olmuştur.

Mausolos öldükten sonra II. Artemisia şehri yönetmiştir ancak İskender'in kuşatması sonucunda Orontobates, yönetimi ele geçirmiştir. İskender, Alinda Kraliçesi Ada'yı tüm Karya'nın hâkimi yapmıştır. İskender'den sonra Halikarnassos II. Ptolemaios tarafından yönetilir ve Roma döneminde Rodos yönetimine verilmiştir. Ancak bu dönemde korsan saldırıları nedeniyle fakirleşmiş şehir, Augustus zamanında yeniden canlanır.

MÖ 1. yüzyılda Karya ayrı bir eyalet haline gelir ve Halikarnassos metropolisi Aphrodisias olan bu eyalete bağlı bir şehir olur. Şehir 11. yüzyılın sonlarında Türklerin eline geçer ancak Rodos Şövalyeleri tarafından 1402 yılında ele geçirilir ve Kanuni Sultan Süleyman'ın Rodos'u fethetmesine kadar şövalyelerin kontrolünde kalmıştır.

Tarihi eserler

Halikarnas'ta, 1856, 1857 ve 1865 yıllarında yoğun arkeolojik kazılar yapılmıştır. Bu dönemde Newton tarafından keşfedilen Halikarnas Mozolesi (Mausoleion), Dünyanın Yedi Harikası'ndan biridir. Mausolos'un karısı II. Artemisia tarafından inşa edilmiş olan bu mezar anıtı, bugün sadece temel izleri ve frizlerinden bir parçasıyla kalıntı olarak korunur.

Halikarnas'ta ayrıca poligonal ve rektagonal tekniklerle yapılan surların kalıntıları, spor alanlarının parçaları, tapınak platformu ve mezarlar bulunmaktadır. Ancak antik şehrin kalıntıları 1400'lü yıllarda Rodos Şövalyeleri tarafından inşa edilen görkemli kalesin izleri altında kaybolmuştur. Bu kalsanın etrafında toplanmış olan eserler, günümüzde turistler için önemli bir ziyaret merkezi haline gelmiştir.