Genel Bakış

Nevali Çori, Şanlıurfa'nın Hilvan ilçesine bağlı Güluşağı mahallesinin kuzeybatısında bulunan bir höyüktür ve Fırat Nehri'nin orta kesiminde yer alır. MÖ 8400 ile 8100 yılları arasında, Çanak Çömleksiz Neolitik B (PPNB) dönemine tarihlenen bu yerleşim, "Taş Tepeler" projesi kapsamında incelenen alanlardandır.

Göbeklitepe ile diğer Taş Tepeler yerleşimleriyle birlikte, Avrasya Neolitik dönemi hakkındaki bilimsel anlayışta devrim yaratmıştır. Burada da, evcilleştirilmiş en eski Siyez buğdayı bulunmuştur.

Konum

Nevali Çori, Adıyaman ili Hacılar ilçesine bağlı Atatürk Baraj Gölü'nün kuzeyinde, Fırat Nehri'nden neredeyse 10 kilometre uzakta yer alır. Höyük, Kantara Deresi'nin iki yakasına yayılmıştır ve dere, yerleşim alanını ikiye böler. Nevali Çori I, doğu yakadaki büyük yerleşim alanıdır (90 x 40 metre) ve Nevali Çori II ise batı tarafta daha küçük bir alandır. Bu yerleşmelerin arkeolojik olarak en önemli tabakaları, beş yapı katı olarak izlenen, Nevali Çori I olarak tanımlanan kesimdeki Çanak Çömleksiz Neolitik Çağ tabakalarıdır. Burada yürütülen kazı çalışmaları ve buluntular üzerinde yapılan analizler, neolitik halkının avcı-toplayıcı yaşam tarzını sürdürmesi ile birlikte tarım ve hayvancılık yapmış olduklarını göstermiştir. Ortaya çıkan mimari kalıntılar, Orta Fırat Havzası'nın Erken Neolitiği hakkında önemli bilgiler sunmuştur. Özellikle Göbekli Tepe, Urfa - Yeni Mahalle, Karahan, Sefer Tepe, Hamzan Tepe ve Taşlı Tepe gibi arkeolojik alanlarda görülen T biçimli sütunların yer aldığı kült binası önemli bir keşiftir.