Tarihçe

Pessinus, Eskişehir'inde bulunan ve tarihsel olarak önemli bir kent. Mitolojik kral Midas tarafından yönetildiği söylenir ancak arkeolojik araştırmaların gösterdiği gibi en erken gelişimi MÖ 400 civarında gerçekleşmiştir. Kibele tanrıçasının başlıca kült merkezi olarak bilinir ve bu nedenle Frig kökenlerine dair tarihsel iddialara karşı durulmaktadır. Hellenistik dönemde, "Galloi" adı verilen kabileler tarafından yönetildiği düşünülür ancak bu konuda kesin bir kanıt bulunmamaktadır. Roma İmparatorluğu döneminde ise Galatya'nın krallığı olarak resmi olarak ilhak edilmiştir ve kısa süre içinde sütunlu caddesi, Roma Tapınağı gibi birçok anıtsal yapı ile donatılmış bir polis (kent-devlet) haline gelmiştir. Günümüzde de tarihi değeri olan Pessinus, ziyaretçiler için önemli bir turistik merkezdir.

Kilise Tarihi

Pessinus, M.S. 398 civarında Roma İmparatorluğu'nun yeni kurulan Galatia Salutaris eyaletinin başkenti olarak yapılandırılmış ve Konstantinopolis Patrikhanesi'ne bağlı bir Metropolitlik Başpiskoposluk Makamı hâline gelmiştir. 7. yüzyıl Arap akınları sonucu kentin tahrip edilmesine rağmen, en azından 11. yüzyıla kadar metropolit başpiskoposlar görev yapmaya devam etmişlerdir. Türk (Selçuklu ve sonrasında Osmanlı) Müslüman egemenliği altında ise piskoposluk makamı işlevini yitirerek lağvedilmiş ve in partibus infidelium ("inançsızların topraklarında kalan makam") statüsüne geçmiştir.

20. yüzyılın başlarında, bu unvan hem Latin hem de kısa ömürlü bir Ermeni Katolik havarisel halefiyet (Apostolik veraset) hattında nominal olarak yeniden canlandırılmıştır. Bu süreçte, Pessinus'un tarihi kilisesinin önemli bir parçası olan yerleşik Bizans Metropolit Başpiskoposları, kronolojik olarak Demetrios, Pius, Theoktistos, Akakios, Georgios, Ioannes, Konstantinos, Gregorios, Eustratios, Eusebios, Genesios ve Nikolaos gibi isimlerle anılmıştır.

Pseudo-Epiphanios'un derlediği Notitia Episcopatuum kayıtlarında Pessinus Makamı, Konstantinopolis Patrikhanesi’ne bağlı Metropolitlikler arasında 18. sırada yer almakta ve kendisine bağlı yedi suffragan (bağlı piskoposluk) bulunmaktadır: Amorium, Klaneos, Eudoksias, Petinessus, Trocmades, Germocolonia ve Palia.

Bizans İmparatoru VI. Leon dönemine ait Notitia Episcopatuum listesinde ise Pessinus 19. Metropolitlik olarak sıralanmıştır. Ancak bağlı yedi suffragan piskoposluk oldukça değişmiştir: Germocolonia, (P)Lotinus, Petinessus, Synodium, Sant'Agapeto, Orcistus ve Spalea.

Latin Unvan Makamı (Titüler Başpiskoposluk)

Roma Katolik Başpiskoposluğu, Latince adı Pessinuntinus veya İtalyanca Pessinonte olarak anılan unvan makamı statüsüyle en geç 1901 yılında itibari olarak yeniden tesis edilmiştir. Bu titüler başpiskoposlukta görev yapmış kişiler arasında Vincenzo Di Giovanni, Emilio Parodi, Isaac Hagian, Constant-Ludovic-Marie Guillois, Antun Bauer ve Robert William Spence yer almaktadır.

Kazı Tarihçesi

Pessinus'ta tapınak alanı ilk kez 1834 yılında Fransız mimar ve arkeolog Charles Texier tarafından tespit edilmiştir. Tapınak, Gallos Irmağı boyunca uzanan köyün güney kesiminde yer alır. İlk sistemli kazı çalışmaları 1967-1973 yılları arasında Ghent Üniversitesi tarafından gerçekleştirildi ve bu dönemde tapınak alanı hakkında önemli bilgiler toplanmıştır. John Devreker başkanlığında devam eden çalışmalarda, daha ayrıntılı bir şekilde tapınak yapısı ve çevresi incelenmiştir.

Tapınaktaki en kapsamlı araştırmalar B Sektörü'nde yürütülmüştür. Bu alan, Akropolis olarak adlandırılan I Sektörü gibi kentin diğer bölgelerine kıyasla daha fazla çalışma görmüş durumda değildir. 2009 yılından bu yana Melbourne Üniversitesi ekibi tarafından yürütülen arkeolojik çalışmalar ise kenti daha derinlemesine inceleyerek bilgi biriktirmeye devam etmektedir.

Tapınak alanı hakkında yapılan araştırmalar, Pessinus'un antik dönemdeki önemini ve mimari yapısını anlamak için değerli kaynaklar sağlamaktadır. Bu çalışmalar, kentin tarihini ve kültürel yaşamını anlamaya yardımcı olmaktadır. Ayrıca, tapınak alanında bulunan kalıntıların korunması ve halka açık hale getirilmesi açısından da önemli rol oynamıştır.

Tapınak alanı hakkında yapılan araştırmalar, Pessinus'un tarihsel önemini vurgulamaktadır. Bu çalışmalar, kentin geçmişini anlamak için büyük bir yararı sağlamış ve günümüzde de kent üzerindeki etkileri devam ettirmektedir. Tapınak alanının kazı çalışmaları, Pessinus'ün antik çağda yaşamını anlamaya yönelik önemli adımlardır. Bu çalışmalarla elde edilen bilgiler, gelecek nesillerin bu tarihi yer hakkında daha fazla şey öğrenmelerini sağlayacaktır.