Genel Bakış

Samsat, Adıyaman'da bulunan Fırat Nehri'nin sağ (batı) kıyısında yer alan eski Samosata'nın kalıntıları arasında yer almaktadır. Bu tarihi yerleşim, modern Samsat şehrinin yerini almış ve Atatürk Barajı'nın inşasıyla sular altında gizlenmiştir. Kent, Süryanice konuşan bir nüfusla yaşamakta olup aynı zamanda Helenistik kültürü de önemli bir yere sahipti. Günümüzde ise bu tarihi yer, arkeoloji seyahatçileri için büyük ilgi çekiciliğe sahip bir deneyim sunmaktadır.

Tarih

Samosata, Fırat Nehri'nin üzerinde bulunan Türkiye'nin güneydoğusunda yer almaktadır ve tarihsel olarak önemli bir ticaret yolunun geçit noktasını oluştururdu. Şehrin kurucusu Ermeni kralı I. Sames'tir. Doğu-batı ticaret yolu üzerinde nehrin önemli bir geçiş noktasını korumak amacıyla güçlendirilmiştir ve aynı zamanda Şam, Palmira ve Sura'dan Ermenistan'a ve Euxine Denizi'ne kadar uzanan başka bir rotada da istasyon görevi görmüştür. I. Antiochos Theos döneminde şehir, zenginliklerini ele geçirmek isteyen Romalılar tarafından iki kez kuşatılmıştır. İlk kuşatma MÖ 69 yılında general Lucullus tarafından başlatıldı ve Samosata halkı Romalıların üzerine Maltha adı verilen suda bilen yanan maddeyle karşılık verdi. Surlarda merdivenlerden yanarak düşen ve Fırat Nehri'ne girdikleri halde yanmaya devam eden askerlerin görüntüsünden korkan Lucullus barış yapmak zorunda kaldı. Pompey doğu fetihleri sırasında Samosata'ya dokunmadı, hatta önemli bir kent olan Zeguma'yı başladı. I. Antiocohos bu durumdan sonra Sezar ile iç savaşında ona asker yolladı. Savaşı Sezar kazansa da Samosata'ya dokunmadı. Ünlü devlet adamı ve filozof Cicero, I. Antiocohos'un damadı olan Part Kralı II. Orodes'in hareket ettiğini düşünüyordu. Part askerleri savaş kaybedince Samosata'ya sığınmaktaydılar. Roma'nın doğu imparatoru olan Marcus Antonius döneminde yeniden Samosata'nın zenginliklerine göz dikildi. General Ventidius ile Samosata üzerine giden Marcus Antonius, I. Antiocohos'un 1000 talent altın karşılığı barış teklifini kabul etmedi. Kommagene elit atlı birlikleri Roma ikmal hattını çökertti ve şehre girmeye çalışan Romalı Lejyonerler ateşli oklarla vuruldu. Bu olay Marcus Antonius'ın 300 talent gibi küçük miktara barışa mecbur olmasını zorladı. IV. Antiocohos döneminde Kommagene elit askerleri Yahudi İsyanı'nı bastırmak amacıyla Roma'ya yardım etse de böyle bir gücün Samosata gibi geçit noktayı tutması iyiden iyiye Roma'da rahatsızlık duyulmasına sebep oldu. Bir süre, şehir Kommagene'de Antiochia (Grekçe: Αντιόχεια τῆς Κομμαγηνῆς) olarak adlandırılmıştır ve Helenistik Kommagene Krallığı'nın başkenti olarak yaklaşık MÖ 160'dan Roma'ya teslim olduğu MÖ 72'ye kadar hizmet etmiştir. İmparator Hadrianus'un günlerinden bir sivil metropolis olan Samosata, Lejyon VI Ferrata'nın ve daha sonra Lejyon XVI Flavia Firma'nın meskeni ve çeşitli askeri yolların bir ucudur. Samosata'da Julianus'un Şapur'a yaptığı seferin başladığı yerdir ve 7. yüzyılda Herakleios ile Hüsrev arasındaki mücadelede doğal bir geçiş yeri idi. Samosata, Lukianos (y. 120-192) ve Pavlus (fl. 260) gibi antik çağlardan birçok tanınmış kişinin doğduğu yerdir.