Genel Bakış

Şehzade Camii, İstanbul'un Fatih ilçesinde yer alan ve Mimar Sinan tarafından inşa edilen önemli bir camidir. I. Süleyman'ın Saruhan Sancak Beyi iken 1543'te 22 yaşında ölen oğlu Mehmet'e adını veren bu cami, 1543-1548 yılları arasında inşa edilmiştir. Mimar Sinan tarafından "çıraklık eserimdir" olarak nitelendirilen Şehzade Camii, 18,42 metrelik kubbesinin dört büyük yarım kubbeye dayandığı ve bu yapıyı karakterize eden bir özelliğe sahiptir. Caminin şadırvan avlusu ise 12 sütunda 16 kubbeli bir yapıdır. İkişer şerefeli çift minareleri, caminin estetik açıdan da önemli bir unsurlarını oluşturur. İmaret ve medrese, tabhane, türbeler gibi çeşitli binalar ise cami bahçesinde ve arka sokakta yer alır. Caminin dış duvarında bulunan Emine Hanım Çeşmesi de bu önemli yapıya ait bir parçasıdır.

Tarihi

Şehzade Camii, Osmanlı padişahı I. Süleyman tarafından 1543 yılında ölen oğlu Şehzade Mehmed’in anısına inşa edilmiştir. Mimar Sinan tarafından tasarlanıp 1543 ile 1548 yılları arasında tamamlanan bu yapı, Sinan'ın "çıraklık eseri" olarak nitelendirilen ilk önemli cami projesidir. Caminin etrafında vakfiyelerde belirtildiği gibi imaretler, medreseler, tabhaneler ve çeşitli hizmet birimleri yer almaktaydı. Bu yapıların bazıları zamanla işlev değişikliği yaşamış veya günümüze ulaşamamıştır.

Mimari

Şehzade Camii'nin mimari yapısı merkezî bir kubbe etrafında simetrik olarak tasarlanmıştır. Yaklaşık 18,4 metre çaplı ana kubbe dört büyük yarım kubbeyi desteklemektedir ve bu şema Sinan'ın daha sonraki camilerinde geliştireceği merkezî plan denemelerinin erken bir örneği olarak kabul edilir. Harim, altı paye üzerine oturan kubbe sistemiyle taşınıyor; yan kısımlar daha küçük birimlerle genişletiliyor. İç mekân aydınlatması pencereler ve yan açıklıkları aracılığıyla sağlanıyor. Kemerlerin ve payanda düzeninin süreklilik göstermesi, strüktür ile iç mekân algısı arasında uyum sağlıyor.

Dış cephe kesme taş malzemeyle inşa edilmiştir. Cemaat yeri beş gözlüdür ve her bir gözü küçük kubbelerle örtülüdür. Avlu üç tarafı revaklarla çevrili kareye yakın bir plan gösteriyor; ortasında mermer bir şadırvan bulunuyor. Cephe düzeninde pencere açıklıkları, mihrap çıkıntısı ve payanda kitleler bir arada değerlendiriliyor. Bu düzenleme yapının taşıyıcı sistemini hem de dış görünümünü belirleyen temel ögeler olarak kabul edilir. Caminin iki minaresi vardır; tek şerefeli olarak tasarlananlar, gövde oranları ve konumları yapının simetrik çizgisine uygun tutulmuş.

İç mekân kalem işi bezemeler ve sınırlı çini uygulamalarıyla süslenmiştir. Mihrap ve minber mermerden yapılmış, mukarnaslı geçişler ayrıntılı fakat ölçülü bir işçilik gösteriyor. İç mekân süslemesinde 16. yüzyılın erken klasik dönemine özgü kırmızı, mavi ve yeşil tonlar öne çıkıyor.