Genel Bakış

Soloi, Mersin'in Mezitli ilçesindeki Viranşehir'deki sahilde bulunan antik bir kenttir. Soloi ayrıca Solipolis ve Pompeiopolis gibi adlarla da bilinmektedir. Antik çağlarda Kilikya Bölgesi olarak adlandırılan bölgede, Dağlık ve Ovalık Kilikya olarak adlandırılan bölümlerin tam ortasında yer alır.

Tarih

Soli, Tarih: Neolitik dönemden başlayarak bölgede insan varlığına işaret eden arkeolojik kanıtlar bulunuyor. Geç Bronz Çağı'nda ise ilk Luvi yerleşimleri ve tahkimatları MÖ 15 yüzyılına tarihleniyor. Bu dönemde Soli, Kizzuwatna Krallığı'nın liman kenti olarak işlev görmüş olabilir ancak bu konuda tartışmalar var. Hitit İmparatorluğu'nun kontrolü altındaki bölgede Miken bronzları ve seramikler bulguları Ege ile ticaretin yapıldığını gösteriyor. Bronz Çağı'nın sonlarına doğru Miken Uygarlığı ve Hitit İmparatorluğu çökmüş, Soli de Deniz Kavimleri'nden saldırıya uğramış olabilir. MÖ 1200 ile 800 yılları arasında yaşanan karanlık dönemde Anadolu'da kuraklık, kıtlık ve salgın hastalıklar egemen olmuş. Arkeolojik çalışmalar bu "yıkım katmanı"nın yanmış ve kırılmış çanak çömleklerle doldurulduğunu gösteriyor. Arkaik Dönem: Soli MÖ 700 ile 690 yılları arasında Rodos adasından gelen Dorlar tarafından kurulmuş ve Güneş tanrısına taptıklarından kent adı da bu inançla ilgili olabilir. Pers Dönemi: Kent, Pers savaşları sonrasında MÖ 449 yılında Persler'e bırakılmış ancak özerkliğini korumuş. Kilikya Büyük Kiros'un hükümdarlığından sonra Ahameniş İmparatorluğu'nun vasal devleti ve satraplığı haline gelmiş, Perslere birçok askeri seferde yardım etmiştir. Helenistik Dönem: Kent MÖ 333 yılında Büyük İskender tarafından Makedonya imparatorluğuna geçti ancak İskender'in ölümünden sonra Ptolemaios'un kontrolüne girmiş ve Demetrios Poliorketes tarafından başarısız bir saldırıya uğramıştır. Kilikya, Beşinci Suriye Savaşı'nın sonunda Selefki İmparatorluğu'na geçti ancak bu dönemde istikrarsızlıklar yaşanmış ve şehir sık sık el değiştirmiştir. MÖ 83'te Ermeni imparatoru Tigran tarafından yakılıp yıkılmış, vatandaşları ise yeni başkenti olarak kurulan Tigranakert'e götürülmüş. Roma Dönemi: Selefki İmparatorluğu'nun yıkılışından sonra Anadolu'nun güney kıyıları korsan barınakları haline gelmiş ve bu korsanlar Roma'ya kadar seferler yapmışlardır. Jül Sezar, Pompey'e karşı büyük bir sefer düzenleyerek korsanlara karşı savaşa girmiştir. Pompey MÖ 64'te Soli'yi fethetmiştir.

Etimoloji - Solecism

Soli'nin kuruluşu ve etimolojisi hakkında farklı görüşler bulunmaktadır. Diogenes Laertius'a göre Solon, Atina'dan gelen bir koloni kurarak kendi adını verdiği bu şehri fethetmiştir. Ancak Strabon'un eseriyle karşılaştırıldığında bu iddiayı destekleyen kanıt bulunmamaktadır. Bu nedenle "soloikismos" kelimesinin kökeni, Atinalıların Soli'de konuşulan dili kendi diline göre bozulmuş buldukları ve dolayısıyla bu tür konuşmayı tanımlayan bir terim olarak kullandıklarına inanılır. Bu kelime zamanla "solecizm" olarak değiştirilerek hala aynı anlamlı kullanılmaktadır. Ancak bazı araştırmacılar, Soli'nin isminin yerel ekonomik kaynaklardan türediğini öne sürmektedirler; özellikle metal külçelerinden veya demir kütlelerinden gelmiş olabilir. Hitit Kralı I. Şuppiluliuma ile Kizzuwatna arasındaki antlaşma sırasında Soli, Ellipra ya da Pitura olarak adlandırılmıştır ve bu isimler Yumuktepe yerleşiminin yerine işaret edebilir. III. Ḫattušili'nin yıllıklarında geçen kıyı kenti "Sallusa" da Soli'ye karşılık geldiği düşünülebilir. Bu, Helenik yerleşimden önce Luvi bir varyantının var olduğunu göstermektedir. Yerel olarak ise şehir "Viranşehir" (Harap Kent) olarak anılmaktadır.