Genel Bakış

Troya veya Truva (Yunanca: Τροία Troia veya Ίλιον İlion, Latince: Troia veya Ilium, Hititçe: 𒌷𒃾𒇻𒊭 Wilusa/Vilusa veya 𒋫𒊒𒄿𒊭 Truwisa/Truvisa), Kaz Dağı (İda) eteklerinde tarihî bir kenttir. Çanakkale il sınırları içinde, günümüzde Hisarlık olarak adlandırılan arkeolojik bölgede yer alır.

Troya, Çanakkale Boğazı'nın güneybatı ağzının hemen güneyinde ve Kaz Dağı'nın kuzeybatısında bulunan bir şehirdir. Homeros'un İlyada'sında bahsedilen Troya Savaşı'nda yer alan antik kent, tarihin en önemli savaşlarından birinin gerçekleştiği yer olarak kabul edilir.

1870'lerde Alman amatör arkeolog Heinrich Schliemann tarafından keşfedilen bu antik kentin eserleri büyük ölçüde yurt dışına kaçmıştır. Bugüne kadar Türkiye, Almanya ve Rusya'da çeşitli müzelerde sergilenmektedir.

Troya, 1998 yılından beri Dünya Mirası listesinde yer almakta ve aynı zamanda 1996 yılından bu yana Millî Park statüsüne sahip olan önemli bir tarihi ve kültürel alan olarak değerlendirilmektedir.

Etimoloji

Troya'nın adı Fransızca etkisiyle antik kentten "Troie" kelimesinin okunuşundan Türkçeye Truva olarak geçmiştir. Kentin adı Yunanca belgelerde Τροία (Tröia) olarak geçer. Bazı uzmanlar, Türkçe "Troya" olarak anılmasının daha doğru olduğunu savunmaktadır. Bununla birlikte Türkçede Truva adı Truva Savaşı gibi örneklerde yaygın olarak kullanılmaktadır.

Tarihçe

Troya, Karamenderes Nehri'nin güneyinde kurulan bir liman kenti olarak, Efes ve Milet gibi diğer antik şehirlerle birlikte zamanla denizden uzaklaşmış ve önemini yitirmiştir. Bu doğal felaket ve saldırılar nedeniyle yeniden yerleşim yapılmamıştır. Troyalılar, Sardis kökenli Herakleid hanedanının yerine geçerek Lidya Krallığı'nı 505 yıl boyunca yönetmişlerdir. İyonlar, Kimmerler, Frigyalılar ve Miletliler onlardan sonra Anadolu'ya yayılmış ve MÖ 546 yılında Pers istilası gelmiştir. Troya antik kenti, Athena tapınağı ile özdeşleşmiştir. Pers egemenliği sırasında imparator I. Serhas, Yunanistan'a seferden önce kente gelerek bu tapınağa kurban sunmuştur. Büyük İskender de Perslere karşı mücadelesinde kentin ziyaret etmiş ve zırhını Athena tapınağına bağışlamıştır. Bu tarihsel kaynaklar, Troya'nın önemli bir kültürel merkez olduğunu göstermektedir.